Opening van de expositie ‘Over Leven’

AALTEN - In het Nationaal Onderduikmuseum is de expositie ‘Over Leven’ over het oorlogsverleden van Jan Tolkamp geopend. Onder grote publieke belangstelling opende directeur Gerda Brethouwer de bijeenkomst. 

Door Ed Doppen

Een grootste deel van het publiek was verwant met Jan Tolkamp. Gerda Brethouwer benadrukte het belang van het juist in deze roerige tijden levend houden van de herinneringen van slachtoffers van de tweede wereldoorlog, en pleitte ervoor lessen te blijven leren uit het verleden.

Meerdere generaties
Vervolgens kreeg kleindochter Annelisa Bentinck het woord. Zij benadrukte het belang van openheid en aandacht voor oorlogstrauma’s. Juist het zwijgen om anderen niet lastig te vallen, niet te willen zeuren, geen slachtoffer te willen zijn, en vooral vóóruit te kijken, zorgt ervoor dat het verleden schadelijk door werkt in gezinnen en ook latere generaties kan treffen.

Oorlogsverleden
Jan Tolkamp werd op 30 januari 1944 opgepakt tijdens de razzia op de kerken in Aalten. Hij overleefde Kamp Amersfoort en de verschrikkingen in Nazi-Duitsland, waaronder de kampen Husum-Schwesing, Neuengamme en Ravensbrück. Op latere leeftijd voerde hij intensieve gesprekken over deze sporen uit het verleden met Marijke van Dijk.

Een zandkorrel
in de woestijn
van leed

De gesprekken en de indrukwekkende memoires van Tolkamp leidden in 2010 tot een handgedrukte, gelimiteerde editie van het kunstboek ‘Over Leven’. De expositie toont dit kunstboek — waarvan een exemplaar door de familie aan het museum is geschonken — samen met de originele kunstwerken en de rauwe, persoonlijke teksten van Tolkamp. Zoals Van Dijk het omschrijft: "Het is zijn verhaal, uniek maar ook weer niet, want er zijn veel te veel van dit soort verhalen. Het lijden mag niet vergeten worden."

Symbolische opening
De expositie werd officieel geopend door het verwijderen van een oranje lint bij de Marktkamer, waarna de aanwezigen de werken voor het eerst konden bewonderen. De tentoonstelling vormt een krachtig monument voor een man die de verschrikkingen overleefde en deze uiteindelijk durfde te delen.

De expositie 'Over Leven' is te zien tot en met eind augustus, in de Marktkamer van het Nationaal Onderduikmuseum Aalten. Voor informatie over openingstijden en tickets:

www.onderduikuseum.nl