Column Dichterbij: Verlangen naar vrede

23 december 2025, 09:02 Opinie

Onlangs las ik in ‘In de schaduw van morgen’, een boekje van Johan Huizinga, de volgende zinnen: “Overal twijfel aan de houdbaarheid van het maatschappelijk bestel waarin we leven, een vage angst voor de nabije toekomst, gevoelens van daling en ondergang van de beschaving. (….) We zien voor ogen hoe bijna alle dingen die eens vast en heilig leken wankel zijn geworden: waarheid en menselijkheid, rede en recht. We zien staatsvormen die niet meer functioneren, productiestelsels die op bezwijken staan. We zien maatschappelijke krachten die in het dolzinnige doorwerken. De dreunende machine van deze buitengewone tijd lijkt op het punt om vast te lopen.”
Deze tekst stamt al uit 1936, maar lijkt haast op het heden te slaan. Hij analyseert wat de verschrikkelijke crisisjaren en de opkomst van nationalisme, populisme, communisme, fascisme en nazisme voor de cultuur betekenen. Als partij, volk of natie het hoogste goed worden en recht en moraal daarvoor moeten wijken dan moet dat wel op oorlog uitlopen. Hij kreeg gelijk, helaas.
In dit verband raakte een kerklied mij onlangs. Jan Nooten verwoordde daarmee in 1961, midden in de Koude Oorlog, precies dat gevoel van machteloosheid en moedeloosheid, een gevoel dat mij – en u? – in deze sombere tijd wel eens overkomt. Maar het geeft ook hoop op een betere toekomst én een opdracht aan ons allen om bruggenbouwers en vredestichters te zijn. Dat heb ik nodig om vol te houden, er is immers geen alternatief voor hoop.

Geef vrede, Heer, geef vrede,
de wereld wil slechts strijd.
Al wordt het recht beleden,
de sterkste wint het pleit.

Het onrecht heerst op aarde,
de leugen triomfeert,
ontluistert elke waarde,
o red ons, sterke Heer.
(…)
Geef vrede, Heer, geef vrede,
Gij die de vrede zijt,
die voor ons hebt geleden,
gestreden onze strijd,

opdat wij zouden leven
bevrijd van angst en pijn,
de mensen blijdschap geven
en vredestichters zijn.

Geef vrede, Heer, geef vrede,
bekeer ons felle hart.
Deel ons uw liefde mede,
die onze boosheid tart,

die onze mond leert spreken
en onze handen leidt.
Maak ons een levend teken:
Uw vrede wint de strijd.

Ik wens u fijne feestdagen en een hoopvol 2026. Laten we een beetje lief zijn voor elkaar!

Anton Stapelkamp, burgemeester