Gemeenteraad buigt zich over kaders en voorwaarden AZC

20 oktober 2025, 08:48

AALTEN - Op 27 mei nam de gemeenteraad een motie aan van CDA, GB, BBB-HMV en CU gesteund door VVD. Daarin sprak de raadsmeerderheid dat zij asielzoekers wil opvangen, ook gezien haar wettelijke taak. Maar eerst wil zij kaders en voorwaarden vaststellen waaraan een asielzoekerscentrum (AZC) moet voldoen. Pas daarna kan beslist worden of er een AZC moet komen en waar. Na 27 mei lag het proces naar een AZC stil. Tot 15 oktober, toen was de eerste vergadering over kaders en voorwaarden. Er was die avond ook een protest tegen een AZC. De burgemeester vergezeld van een aantal raadsleden nam buiten een petitie in ontvangst. Daarna kon de vergadering binnen beginnen. Vanwege de veiligheid was deze vergadering zonder publiek maar was wel te volgen op www.aalten.nl/gemeenteraad/vergaderkalender/15 oktober.

De gemeenteraad heeft besloten om meerdere vergaderingen aan dit onderwerp te wijden. Vanavond gaat het over beeldvorming. Raadsleden gaan in gesprek met achtereenvolgens vertegenwoordigers van het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers). Daarna spreken zij met het College van B en W. Daarna gaan de leden met elkaar in gesprek en dan de afspraken over het vervolg. Alles bijeen 3,5 uur vragen en antwoorden, hier per onderwerp bijeengebracht.

Aantallen asielzoekers
Wat is het aantal asielzoekers dat Aalten moet opvangen volgens de spreidingswet? Is dat 157, 200 of 300? Het college legt uit dat oorspronkelijk 157 voor Aalten werden genoemd. Het college werkt samen met de Achterhoekse gemeenten en had daar aangeboden wel tot 200 willen gaan, mits andere gemeenten meer statushouders of Oekraïners zouden opnemen. Vervolgens heeft om onnaspeurbare redenen het Ministerie van Asiel het aantal voor Aalten op 200 gezet. Daar heeft het college tegen geprotesteerd, maar er is nog geen uitspraak. Daarna kwam het COA met het voorstel van een volledig AZC met 300 bewoners. Bij dat aantal doet het COA het meeste werk en wordt de gemeente ontzorgd. Overigens moeten asielzoekers niet verward worden met statushouders of Oekraïners. Dat zijn aparte categorieën met aparte voorwaarden.

Eén AZC of kleinschalige opvang?
Meerdere raadsleden stellen vragen over kleinschalige opvang. Kan in plaats van één locatie met 300 ook twee locaties met 150 elk of drie locaties met 100 mensen? De man van het COA zegt dat dit in principe wel kan. In Nijkerk zijn 300 asielzoekers verdeeld over drie locaties. Maar ieder begrijpt dat inzet op twee of drie locaties het veel moeilijker maakt om veiligheid, medische verzorging en taallessen te organiseren. Een locatie met 100 mensen is wel de ondergrens, zegt het COA.

Kan de gemeente zelf de voorzieningen organiseren?
Jazeker kan dat, zegt het COA. "Bij een AZC van 300 ontzorgen wij de gemeente en organiseren wij veel voorzieningen. Bij lage aantallen en meer locaties moeten jullie veel zelf doen en dit betalen uit de vergoeding van gemiddeld 71 euro per asielzoeker per dag." Het college brengt naar voren dat dit veel ambtelijke inzet vraagt. Terwijl goed gekwalificeerde mensen nu al moeilijk te krijgen zijn.
Raadsleden brengen ook naar voren dat men van elders hoort dat de medische verzorging geregeld te wensen over laat. Indien niet bereikbaar wordt men verwezen naar de plaatselijke huisartsen en die zitten nu al vol.
Hoe ontvangen kinderen van asielzoekers onderwijs? Vaak gaan zij eerst naar internationale schakelklassen om de taal enigszins te leren, en dan naar reguliere scholen. Zou Aalten met de voorzieningen niet kunnen aansluiten bij Winterswijk? Daar is een AZC voor 400 mensen met allerlei voorzieningen. Het is de vraag of dit kan, qua personele inzet, ruimte en vervoer heen en terug.

Veiligheid
Er is veel onrust onder de bevolking over de veiligheid. Er bestaat objectieve veiligheid en subjectieve veiligheid: hoe veilig men zich voelt. Is een groot AZC van 300 onveiliger dan een AZC van 100? Dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Boven de 100 bewoners is er permanente beveiliging door het COA. Er wordt altijd een veiligheidsplan opgemaakt. Beveiliging geldt voor de asielzoekers zelf (denk aan vrouwen, homo’s LHBTI etc.) als ook voor de inwoners van het dorp rondom.
Selecteert het COA ook naar nationaliteit, leeftijd en man/vrouw? Nee, zegt het COA. Wij selecteren niet aan de poort. Wij kunnen ook niet toezeggen dat jullie mensen van een bepaalde categorie krijgen. Veel overlastgevers worden overgeplaatst. Veiligelanders (mensen die uitgeprocedeerd zijn en het land moeten verlaten, maar niet weggaan) worden apart opgevangen.
De COA-medewerkers benadrukken dat het op een AZC bijna altijd gewoon rustig is. Ieder doet zijn ding, is aan het werk of bezig met de studie. Maar dat er soms iets kan gebeuren is nooit helemaal uit te sluiten.

Is een contract met het COA heilig?
Als je een contract van tien jaar met het COA sluit, houdt het COA zich daar aan? Ja, is het antwoord. Als er na tien jaar nog behoefte is, is er een nieuwe situatie. Het is aan de gemeente om te beslissen of men verder gaat of niet. Behoudens ingrepen van de regering, maar die gelden voor het hele land. Een wethouder herinnert aan de afspraken indertijd over het AZC in Barlo. Het COA heeft zich aan iedere punt en komma gehouden.

Succesfactoren bij een AZC
Zijn er praktijkvoorbeelden die succesvol zijn? Die zijn er zeker. Plaatsing bij een dorpskern vergroot de integratie en maken scholen, winkels en openbaar vervoer makkelijk bereikbaar. Meer contact met de plaatselijke bevolking bevordert de integratie. "Op alle AZC’s hebben we vrijwilligers en dat is altijd een succesfactor", zegt de COA-medewerker. Hij is ook blij dat zich in Aalten al vrijwilligers hebben aangemeld. In diverse plaatsen runnen asielzoekers een restaurant met buitenlands eten, die door de plaatselijke bevolking wordt bezocht.

Hoe gaat het verder?
Op 22 oktober houdt de raad een oordeelvormende vergadering, eveneens zonder publiek, maar wel digitaal te volgen. Daarin stelt de raad VOORLOPIGE voorwaarden en kaders op. Die worden vastgesteld in de raadsvergadering van 4 november. In november-december kan de bevolking daar op reageren. Daarna stelt de raad de definitieve kaders en voorwaarden op. Daarna kan het college weer met een voorstel komen.