Zoektocht naar Joods echtpaar gaat door
Sallo van Gelder geeft niet op
AALTEN - De zoektocht naar de stoffelijke resten van het Aaltense Joodse echtpaar Frits Landau en Amalia Lorch met als doel om te herbegraven loopt nog steeds. Dit dankzij het volhouden van Sallo van Gelder, 88 jaar oud. Afgelopen maand besprak hij met enkele bekenden en betrokkenen de stand van zaken.
Door Mark Ebbers
Sallo: “Mijn andere zoektocht na WO II, naar de vrouw die als non verkleed mijn leven redde (door hem uit een transport te halen, ME) , heeft veertig jaar geduurd. Pas toen heb ik haar kunnen bedanken voor haar reddingsdaad.”
De zoektocht naar de stoffelijke resten van Frits en Amalia heeft een andere achtergrond.
Het echtpaar Landau en Lorch zat vanaf 1943 ondergedoken in Aalten bij verschillende boerderijen. Door het roekeloze gedrag van Frits werd de situatie onhoudbaar, te gevaarlijk voor andere onderduikers en voor onderduikverleners. Men wist niet goed raad.
Een plan was om Frits Landau van Aalten naar Vragender te brengen om hem daar op een schuiladres permanent te gaan bewaken. Onderweg naar Vragender is na een tamelijk haastig besluit Frits Landau onderweg geliquideerd en ter plekke begraven. Zijn vrouw Amalia Lorch is hierin op meegenomen.
Het is juist Amalia die een tijdlang mede-onderduiker Sallo, toen als 6-jarige en geheel afgezonderd van ouders en broer - als een eigen kind heeft verzorgd. Er is Sallo veel aan gelegen om de stoffelijke resten te vinden en passend te herbegraven op de Joodse Begraafplaats te Aalten. Deze zoektocht loopt al vele jaren. Diverse personen en instanties waren en zijn behulpzaam betrokken. Zonder iets te vinden. Sallo wil echter niet van opgeven weten. Recent had hij weer enkele personen uitgenodigd om mee te denken over een vervolg.
Alle beschikbare informatie op een rij gezet: Er zijn twee persoonlijke getuigenissen dat het ‘ergens’ in de buurt van de Vragenderweg/Nazarethdijk te Aalten is gebeurd. In het ECAL te Doetinchem is een derde getuigenis vastgelegd, een beschrijving van het gebeurde en ‘voorbij de Domme Aanleg’. Nergens is de precieze locatie van begraven aangeduid. Het is een zeer lastige zoektocht. Sallo van Gelder hoopt ook om meer informatie van personen uit overlevering.
Van de omgeving Vragenderweg/Nazarethdijk zijn een tweetal heel scherpe RAF-luchtfoto’s uit 1944 beschikbaar, resp. van april en oktober. Vrijwel zeker van ná de liquidatie en het begraven.
Zo’n zeven jaar geleden heeft een WO II-luchtfotospecialist enkele kringen gezet in het terrein op de foto’s van 1944, waar mogelijk personen begraven zouden kunnen zijn. Diezelfde luchtfoto’s zijn recent aan een onderzoek onderworpen met AI. Ook AI heeft cirkels geplaatst met mogelijke vindplaatsen. Op enkele plekken vallen de cirkels van beide bronnen nagenoeg samen. Helaas kan met thans beschikbare grondradarapparatuur niet onderzocht worden in een ruw bosterrein.
Er is Sallo
veel aan
gelegen
om de
stoffelijke
resten te
vinden
Heel binnenkort wordt op de aangeduide plekken met metaaldetectoren verder gezocht.
Tot op heden is al gevonden: een heel oude damesschoen met hak, een heel oude herenlaars van oorspronkelijk hoge kwaliteit, een heel oud etensblik met nog volle inhoud, een heel oude etenslepel en ook een drietal stuks heel oud hand-graafgereedschap.
Sallo hoopt bij leven nog te mogen mee maken het herbegraven van Frits Landau en Amalia Lorch op de Joodse Begraafplaats.