Het Achterhoekse landschap bij Halle in 2023. Foto: PR
Het Achterhoekse landschap bij Halle in 2023. Foto: PR

Lezing bij ADW over tijden van voedselzekerheid

DE HEURNE - Op woensdag 19 februari geeft Jos Geerligs een bijzondere presentatie over zijn boek ‘De Horst aan de Oude Beek. Bijdragen aan voedselzekerheid van Jacob, Hendrik en Toon Geerligs’. Hij behandelt de ontwikkeling van de landbouw en de verandering van het Achterhoekse landschap. Geerligs doet dit op uitnodiging van Oudheidkundige Werkgemeenschap ADW (Aalten Dinxperlo Wisch). Aanvang is 19.45 uur bij zaal Bruggink in De Heurne. De toegang is gratis.

Geerligs vertelt over de verandering van het landschap en de ontwikkeling van de landbouw in de afgelopen eeuwen. Jos Geerligs, boerenzoon uit Zwiep bij Lochem, doet dit aan de hand van zijn boek. Het boek handelt over een gebied, weliswaar wat verwijderd van het ADW-gebied, maar gezien de inhoud zeer interessant en ook vergelijkbaar met het gebied van Aalten, Dinxperlo en Wisch.

Schaarse stalmest
Drie generaties Geerligs boeren in de 20e eeuw op de Horst te Zwiep bij Barchem. Jacob is zuinig met schaarse stalmest. Hendrik gaat op in de techniek. En Toon komt om in de drijfmest. Het verhaal speelt tegen de achtergrond van relaties en sociale lagen in een Achterhoekse boerengemeenschap.
Rond 1880 komen importen van goedkoop graan op gang. Mensen en dieren, die het graan verteren, halen de energie eruit. De mineralen blijven achter. De alsmaar groeiende aanvoer van mineralen heeft 145 jaar later negatieve gevolgen voor de kwaliteit van bodem, oppervlakte- en grondwater en lucht, en van biotoop en landschap. Die mineralen brengen, aangevuld met kunstmest, de productie op de van nature schrale zandgronden op een hoog niveau. Zo hoog, dat het zand concurreert met de vanouds vruchtbare delta met klei.
Een grotere arbeidsproductiviteit in de landbouw maakt de industrialisatie mogelijk en vervolgens de dienstverlening. De grotere voedselzekerheid heeft volgens de schrijver raakvlakken met industriële revolutie, Franse Revolutie, mechanisatie, ontwikkeling van chemie, sociale wetgeving en medische zorg. Verder de afschaffing van horigheid, emancipatie beweging sinds 1798 en de teloorgang van het naoberschap.

Kaartje van deel van de Achterhoek in 1566. Afbeelding: PR