Pilot lezen op Christelijk College Schaersvoorde geslaagd
WINTERSWIJK - Landelijk gezien is er sprake van een bedroevende teruggang van de leesvaardigheid van leerlingen op de middelbare school. Om die reden werd twee jaar geleden op initiatief van Wilma van Velden, oud-rector van het Christelijk College Schaersvoorde, in de Winterswijkse vestiging een pilot gestart om het tij te keren. Lezen gaat verder dan het vak Nederlands. Een slecht leesniveau werkt ook belemmerend voor de andere talen en de zaakvakken. Na twee jaar is de balans opgemaakt en de resultaten, die terug te vinden zijn in de Cito-toetsen, geven aan dat de pilot zeer geslaagd mag worden genoemd.
Door Clemens Bielen
De intentie om het lezen te stimuleren heeft geen enkele betekenis als tegelijkertijd niet de methode wordt vastgelegd. De school heeft voor de klassen 1 en 2 gekozen voor de LIST-methode (Lees Interventie-project voor Scholen met een Totaalaanpak).
Peter Huisman, locatie leider in Winterswijk en Robin Lendering, plaatsvervangend locatieleider, coördinator van de pilot en docente Nederlands en Aardrijkskunde, leggen nog even de principes van de methode uit: "Elke dag begint met 20 minuten lezen in een door de leerling zelf gekozen boek aan de hand van een lesmethodiek. De leerlingen gaan lezen met een opdracht: De docent leest kort een stukje voor uit zijn eigen boek en stelt aan de hand daarvan de vraag of iets dergelijks ook in het boek van de leerling voorkomt. Robin Lendering: "In mijn boek wordt bijvoorbeeld een kat vermoord, en dan luidt de vraag: wordt er in jouw boek ook iemand vermoord?” Vervolgens gaan de kinderen lezen en later vindt dan de terugkoppeling plaats."
Vernieuwend in de methode is dat het lezen niet alleen ondergebracht wordt onder het vak Nederlands. Ook een les wiskunde, een les Engels of biologie en overige, kan starten met 20 minuten lezen en een evaluatie. In de resterende tijd wordt nog een mini-les in het vak zelf gegeven. Soms met een ‘talige' benadering bijvoorbeeld in de vorm van het lezen van een artikel over biologie. De leraren worden daarin ook begeleid.
Robin Lendering: "Draagvlak krijgen bij de andere vakdocenten en ze te motiveren en begeleiden op onbekend terrein, is erg belangrijk. Dat is uiteindelijk goed gelukt. Nu na twee jaar zijn ze zelf erg enthousiast. Ze hadden overigens geen keus. Achteraf heeft geen enkele docent geklaagd dat er wat tijd van hun eigen vak werd gesnoept ten behoeve van de leesvaardigheid. Bovendien kan het de zaakvakken ten goede komen als er lappen tekst moeten worden gelezen. Daar zien de leerlingen nu minder tegenop.”
Peter Huisman: "Omdat het lezen niet alleen ondergebracht wordt in het vak Nederlands, kunnen de leerlingen ‘meters maken met lezen'. We kunnen in die 20 minuten observeren of de leerlingen aan lezen toekomen, of hen begeleiden in de boekkeuze. De school heeft zelf een goede bibliotheek, maar er is ook nauwe samenwerking met de openbare bibliotheek.”
Ter stimulatie worden ‘leesladders' gebruikt. Elk gelezen boek levert een stickertje op waarmee de leerling steeds hoger op een ladder komt.
Robin: "We hebben echt ingezet op leesplezier en leesmotivatie.” Behalve de verhoging van de leessnelheid en de verbetering van het begrijpend lezen zijn er inhoudelijke voordelen, volgens Robin Lendering: "De kinderen lezen over situaties in het leven en maken kennis met de wereld van anderen. Een ander gunstig bijkomend effect is de rust, die uitgaat van het ‘leeskwartiertje'.
Huisman: "Je kunt hier een kanon afschieten rond dat tijdstip; er gaat een enorme rust van uit.” De dagstart werkt door de dag heen positief op de leerlingen, naar zijn mening.
Die opmerking is ook terug te vinden bij het commentaar van een leerling. Voor Lars Dute was het in het begin wel even wennen. Gaandeweg begon hij het leuker te vinden. "Je moet wel goed kijken welke boeken je leuk vindt. Ik heb er dit jaar 20 gelezen. Het is ook wel erg fijn, dat het zo rustig is.”
Elke sport van een ladder staat voor een boek en hij komt ladders tekort, maar of hij nu een boekenwurm is….? Dat hoeft ook niet, sporten op een veld is ook gezond!
Uiteindelijk zijn het toch de resultaten die tellen. En die zijn in dit geval goed concreet te maken.
Uit een analyse van het LVS (Leerling Volg Systeem) ten aanzien van de leesvaardigheid Nederlands blijkt dat de leerlingen van alle niveaus twee niveaus hoger scoren dan waarop ze geacht worden te zitten. Dat hier geen sprake is van toeval laten de ‘controlegroepen' van de locaties in Aalten en Dinxperlo zien. Aalten heeft het lezen ook gestimuleerd en scoort iets beter dan Dinxperlo, maar de prachtige bewezen resultaten in Winterswijk met de LIST-methode worden niet behaald.
Huisman: "Je zou hieruit kunnen concluderen dat je vooruit gaat als je maar meters maakt met lezen, maar als je dat volgens de LIST-methode doet, ga je nog harder vooruit.”
Als de pilot gevolgd wordt door definitieve implementatie in alle locaties wordt misschien eindelijk de neergaande lijn van de leesvaardigheid doorbroken. Daar gaan de beide docenten zich hard voor maken in de komende gesprekken.