Gemeenteraad stelt kaders en voorwaarden asielopvang vast

AALTEN - Op 25 februari discussieerde de gemeenteraad en stelde de kaders en voorwaarden voor asielopvang vast. Het initiatiefvoorstel van CDA, GB en CU ontving kritiek van links (PP en D66) en van rechts (BBB-HMV en VVD). Er werd geprobeerd om tot een eensluidend besluit te komen maar dat lukte niet. Wederzijds werden wat concessies gedaan, maar dat was niet voldoende. Aan het einde van een ellenlange vergadering stemden de leden van de drie partijen voor en de overige raadsleden tegen. Aangenomen met 12 tegen 8.

Door Jos Wessels

De lange weg naar vandaag
Een traject van tien maanden komt hiermee tot een voorlopig einde. De spreidingswet verplicht de gemeente tot opvang van minimaal 200 asielzoekers. Oorspronkelijk waren dat er 157, maar op een of andere onnavolgbare manier werden dit er 200. Begin mei vorig jaar kwamen burgemeester en wethouders met een plan voor een AZC voor 300 mensen aan de Singelweg. Dat leidde tot grote commotie in Aalten. Er waren demonstraties, er werden petities aangeboden en er werd flink ingesproken op hearings in de Zuiderkerk. Tegenstanders roerden zich, maar ook voorstanders van een AZC, die zich tevens aanboden al vrijwilliger. Eind mei besloot de gemeenteraad om een pauze in te gelasten en eerst kaders en voorwaarden te formuleren. In oktober gingen vier partijen aan de slag met een initiatiefvoorstel. BBB-HMV haakte later af, en begin januari kwamen CDA, GB en CU met het voorstel. Op 12 februari kwamen twaalf mensen inspreken. De andere vier partijen konden ook hun wensen en bedenkingen uiten. De drie beloofden hun voorstel nog eens goed te heroverwegen. En nu, op 25 februari, komt het iets aangepaste voorstel voor besluitvorming in de raad.

Oordeel over het traject
Over de weg naar vanavond wordt verschillend geoordeeld. De burgemeester noemt het positief dat de discussie steeds in respect voor elkaar is gevoerd. Ook de houding van de bevolking, zowel voor als tegen, verdient lof, zegt hij. Wethouder Wikkerink zegt dat het College zich heel terughoudend heeft opgesteld. “De gemeenteraad is het hoogste orgaan en dat respecteren wij. Maar stuur ons niet met onmogelijke opdrachten op pad.”
Smit (CDA), Walter (GB) en Holtman (CU) zeggen dat zij de bevolking serieus hebben genomen. “Het gevoel van onveiligheid is er, daar moeten we iets mee.”
Ten Bruin (BBB-HMV) en Oonk (VVD) vinden dat er veel is misgegaan. Ten Bruin en Hollema (D66) hekelen de plicht tot geheimhouding die gold vóór mei 2025. “U hebt de bevolking verkeerd ingeschat” (Oonk). Een tegenovergesteld geluid komt van Hoezen (PP). “Er was veel paniekvoetbal. De kaders zijn willekeurig gekozen. Het moet allemaal zo minimaal mogelijk.”
Hollema zegt dat je geen verwachtingen bij de bevolking moet wekken die je niet kunt waarmaken en hekelt vooral de mogelijkheid van plaatsing op industrieterreinen.

De aanpassingen
Smit zegt dat de drie partijen willen voldoen aan de wettelijke eisen en aan de morele standaard. Zij hebben goed geluisterd en hun voorstel op een aantal punten aangepast. Zo willen ze maximaal vijf jaar, maar hebben toegevoegd dat dan opnieuw gekeken moet worden naar de situatie zoals die dan is. De drie willen geen asielopvang op de plaats van bestaande bouwplannen en hebben18 februari als peildatum ingevoerd. Het idee dat alle kosten voor het COA moeten zijn, hebben zij iets bijgesteld: kosten van beveiliging buiten het AZC zijn voor de gemeente.

Discussie
Daarna is er discussie tussen de raadsleden onderling. Het ‘maximaal vijf jaar’ krijgt veel kritiek. Het woord wordt weggehaald en vervangen door ‘voor de duur van vijf jaar.’ Met name VVD zet in op zeer kleinschalig: vier keer opvang van elk 50 personen. Oonk moet bekennen dat zij haar plannen niet heeft doorgerekend. Smit zegt dat de opvang dan veel te duur wordt.
Ook het plan om met één kleine opvang te beginnen en pas later uitbreiden naar meer, haalt het niet. Het COA kan geen plaatsen leeg laten staan.
VVD en BBB-HMV pleiten ook aansturing door de gemeente en niet door het COA, want dat past beter bij Aalten. Wethouder Wikkerink zegt dat, zoals het COA nu georganiseerd is, vrijwel niet te doen is.
PP en D66 hebben veel kritiek op het idee van mogelijke vestiging op een industrieterrein. Zij zien een kaal, donker industriegebied voor zich. Maar de drie wijzen op de opvang van Oekraïners in Dinxperlo aan de rand van een industrieterrein en dat gaat heel goed. De twee partijen links dienen een amendement in en de twee partijen rechts komen met vier amendementen. Maar alle amendementen worden afgestemd.

LHBTI+ en alleenstaande vrouwen
Margo Ten Bruin en Linda Oonk kaarten de extra onveilige situatie in AZC’s voor mensen met een andere seksuele geaardheid en voor alleenstaande meisjes en vrouwen, al dan niet met kinderen. Zij worden naar verhouding meer bedreigd door andere asielzoekers. BBB-HMV en VVD hebben een amendement opgesteld waarin college wordt gevraagd zich extra in te spannen voor opvangplaatsen voor LHBTI en alleenstaande vrouwen. Alle partijen hebben sympathie voor het idee maar het probleem is: het COA maakt geen onderscheid tussen kwetsbare groepen mensen, dus het college kan dit niet als eis stellen. Ten Bruin stelt dat in Europese regels juist deze twee kwetsbare groepen worden benoemd. Raimond Smit doet dan de suggestie om hun amendement om te zetten in een motie. Een amendement is dwingend, een motie spreekt een wens uit. Dan ontstaat er een misverstand. Ten Bruin en Oonk stellen een motie op met extra aandacht voor LHBTI+ en alleenstaande vrouwen. Maar de drie partijen zeggen dan dat je je alleen kunt uitspreken voor álle kwetsbare groepen en niet alleen die twee groepen. Daarom kunnen de drie partijen de motie niet steunen en stemmen alleen BBB-HMV en VVD, PP en D66 voor. De motie wordt dus verworpen 8 voor en 12 tegen.

Laatste en langste raadsvergadering
Om 23.53 slaat burgemeester Stapelkamp na bijna 4,5 uur voor het laatst de hamer. Hij heeft geconstateerd dat dit de laatste echte vergadering is van deze raad en tevens de langste. Wat betreft de nu vastgestelde kaders en voorwaarden: burgemeester en wethouders gaan hiermee in gesprek met het COA en komen dan terug bij de nieuwe raad. Tevens moeten zij een locatie van 200 of twee locaties van 100 aanwijzen en in gesprek gaan met de buurt. De nieuwe raad krijgt hier dus ook weer mee te maken.