Stolpersteine in Aalten

Stolpersteine in Aalten

AALTEN - Terwijl Aalten langzaam Oranje kleurt en er podia worden opgetuigd voor Koningsdag, worden de Stolpersteine gepoetst. Dit wordt gedaan door de vrienden van de Synagoge en een groep basisschoolleerlingen. Het heeft direct effect: voorbijgangers vragen wat ze aan het doen zijn. Een poetsende leerling vertelt dat er in het huis waar de stenen liggen twee Joodse mensen woonden die omgekomen zijn in een concentratiekamp.

Door Ed Doppen

De bedenker en uitvoerder van het Stolpersteine-project, de Duitser Gunter Demnig, heeft in veel gemeenten, ook in Aalten, zelf de eerste Stolperstein aangebracht. Dolf Nijhoff van de vrienden van de Synagoge vertelt over de Stolpsteine: “Demnig maakte eerder alle Stolpersteine zelf. De eerste steen legde hij op 16 december 1992 voor het stadhuis in Keulen, vijftig jaar nadat Himmler de deportatie van duizend Roma en Sinti had bevolen. Op de eerste Stolperstein staan de eerste regels van dit bevel. Meer stenen werden gelegd langs de route die de Sinti en Roma aflegden in Keulen van het centrum naar het station bij hun deportatie. In 1995 legde hij de eerste Stolpersteine met de namen van omgekomen Joden, Sinti en Roma, homoseksuelen en Jehova-getuigen bij hun vroegere woonhuis.”
Dolf Nijhoff legt aan de leerlingen uit dat Stolpersteine zijn bedacht om Joden en andere bevolkingsgroepen die zijn weggevoerd en vermoord in vernietigingskampen te herdenken. “Niet alleen Joden, maar ook homoseksuelen, Roma en Sinti, en mensen met beperkingen. Deze slachtoffers hebben geen graf, ze zijn gecremeerd of in massagraven terecht gekomen. De Stolpersteine zijn kleine monumentjes waar de Joden en andere slachtoffers kunnen worden herdacht, waar even stil gestaan kan worden bij wat hun is aangedaan”, vertelt Nijhoff.
Stolperstein betekent struikelsteen. Het is niet de bedoeling dat mensen echt struikelen over de stenen. Ze liggen keurig vlak in het trottoir. Hoe Gunter Demnig aan de naam kwam, weet hij niet meer precies, wel kon hij zich vinden in een uitspraak van een meelopende student: ‘Je valt niet over de Stolpersteine, je struikelt met je hoofd en hart’.
Een oudere dame leest de tekst op de stenen die weer helder leesbaar is, en vertelt dat ze zelf de oorlog heeft meegemaakt in al zijn verschrikkingen. “Laten we het asjeblieft nooit meer laten gebeuren.”

www.synagoge-aalten.nl
nationaalonder
duikmuseum.nl